Wat betekent ‘recyclable at scale’ in de praktijk?

Recyclable at scale betekent dat een verpakking niet alleen technisch recyclebaar is, maar ook daadwerkelijk grootschalig wordt ingezameld, gesorteerd en verwerkt tot nieuw materiaal. Het verschil met gewoon ‘recyclebaar’ zit in de praktijk: infrastructuur, marktwaarde en materiaalkeuze bepalen of recycling écht gebeurt. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over recycleerbaarheid op schaal in de verpakkingsindustrie.

Wat betekent ‘recyclable at scale’ precies? #

Recyclable at scale wil zeggen dat een materiaal niet alleen in theorie recyclebaar is, maar ook in de bestaande recyclingketen in grote volumes wordt verwerkt. Een materiaal is pas écht recyclable at scale als het breed wordt ingezameld, correct wordt gesorteerd en een afzetmarkt heeft als secundaire grondstof.

Veel verpakkingen dragen een recyclinglabel, maar dat zegt weinig over wat er in de praktijk mee gebeurt. Technische recycleerbaarheid betekent dat een materiaal onder gecontroleerde omstandigheden kan worden verwerkt. Recycleerbaarheid op schaal gaat verder: het materiaal moet ook daadwerkelijk door bestaande sorteerinstallaties worden herkend, in voldoende volumes beschikbaar zijn en economische waarde hebben voor recyclers.

Zonder die drie elementen belandt een verpakking, ondanks het recyclinglabel, alsnog in de verbrandingsoven of op de stortplaats.

Waarom is er een verschil tussen ‘recyclebaar’ en ‘recyclable at scale’? #

Het verschil ontstaat doordat recycleerbaarheid op schaal afhankelijk is van factoren buiten het materiaal zelf. Kleur, additieven, meerlaagse structuren en regionale verwerkingscapaciteit bepalen samen of een verpakking écht in de recyclingketen terechtkomt, ongeacht wat het label vermeldt.

Donkere PET-verpakkingen worden door veel sorteerinstallaties niet herkend omdat infraroodsensoren het materiaal niet goed detecteren. Meerlaagse structuren, waarbij PET en PP worden gecombineerd voor betere barrière-eigenschappen, zijn technisch moeilijk te scheiden en verlagen daarmee de kwaliteit van het recyclaat. Additieven zoals vlamvertragers of UV-stabilisatoren kunnen de verwerkbaarheid verder beperken.

Daar komt bij dat de beschikbare verwerkingscapaciteit per regio verschilt. Een verpakking die in Nederland goed wordt gerecycled, hoeft dat in een ander Europees land niet te zijn. Circulaire verpakkingen voor duurzame productie vereisen dus een ontwerp dat aansluit op de infrastructuur van de markten waar het product daadwerkelijk wordt verkocht.

Welke materialen zijn momenteel écht recyclable at scale? #

De materialen die momenteel aantoonbaar op grote schaal worden gerecycled, zijn PET, HDPE en PP. Deze thermoplastische materialen beschikken over een herkenbare moleculaire structuur, een bewezen inzamelketen en een actieve markt voor recyclaat.

• PET en rPET: breed ingezameld, goed sorteerbaar en geschikt voor tray-to-trayrecycling. Transparante PET-verpakkingen presteren het best in de recyclingketen. rPET wordt al op grote schaal toegepast in thermogevormde voedselverpakkingen.
• HDPE: chemisch resistent en goed recyclebaar, met name voor flacons en verpakkingen in de homecaresector. Naturel en witte HDPE hebben de hoogste recyclaatwaarde.
• PP: hittebestendig en vochtbestendig, steeds vaker opgenomen in nationale inzamelsystemen. De recyclaatmarkt voor PP groeit, maar is minder volwassen dan die voor PET.

Materialen die de recycleerbaarheid verminderen, zijn onder andere meerlaagse structuren met incompatibele polymeren, donkere kleurstoffen op PET-basis en verpakkingen met niet-verwijderbare barrièrelagen. EPS is technisch recyclebaar en wordt in gesloten systemen ook daadwerkelijk verwerkt, maar vraagt om specifieke inzamellogistiek.

Hoe ontwerp je een verpakking die recyclable at scale is? #

Een verpakking die recycleerbaar op grote schaal is, begint bij de ontwerpkeuzes. Een monomateriaalontwerp, verwijderbare labels en compatibele inkten en lijmen zijn de meest directe manieren om recycleerbaarheid in te bouwen voordat de verpakking in productie gaat.

Concrete ontwerpprincipes die je helpen om recycleerbaarheid te verankeren:

• Kies voor monomateriaalconstructies, bijvoorbeeld volledig PET of volledig PP, zodat sortering en verwerking eenvoudig zijn.
• Gebruik labels die loslaten tijdens het wasproces, zodat ze de kwaliteit van het recyclaat niet verlagen.
• Vermijd barrièrelagen van materialen die niet compatibel zijn met het basismateriaal van de verpakking.
• Kies voor transparante of lichte kleuren bij PET-verpakkingen, zodat infraroodsorteerders het materiaal correct herkennen.
• Controleer of inkten en lijmen zijn goedgekeurd voor gebruik in recyclingketens, via richtlijnen zoals die van RecyClass of CEFLEX.

Ontwerpbeslissingen die vroeg in het proces worden genomen, bepalen wat er aan het einde van de levenscyclus mogelijk is. Een verpakking die later ‘recycleerbaarder’ moet worden gemaakt, vraagt om kostbare aanpassingen in materiaal of productieproces.

Wat zijn de belangrijkste uitdagingen bij het opschalen van recycling voor verpakkingen? #

De grootste obstakels voor recycleerbaarheid op schaal zijn niet technisch van aard, maar systemisch. Gefragmenteerde inzamelsystemen, wisselende kwaliteit van ingezameld materiaal en het ontbreken van geharmoniseerde Europese regelgeving remmen de groei van circulaire verpakkingsketens.

Producenten, recyclers en beleidsmakers spelen elk een eigen rol in dit systeem. Producenten bepalen via hun materiaalkeuze en ontwerp hoe goed een verpakking recyclebaar is. Recyclers zijn afhankelijk van voldoende volume en constante kwaliteit van het ingezamelde materiaal om economisch rendabel te werken. Beleidsmakers bepalen via regelgeving en statiegeldstelsels welke materiaalstromen worden gestimuleerd.

Zolang inzamelsystemen per gemeente of land verschillen, blijft de kwaliteit van het ingezamelde materiaal wisselend. Dat maakt het voor recyclers moeilijk om te investeren in verwerkingscapaciteit voor minder gangbare materiaalstromen. Geharmoniseerde Europese regels voor verpakkingsontwerp en inzameling, zoals die worden voorbereid via de EU Packaging and Packaging Waste Regulation, kunnen dit structureel verbeteren.

Hoe Koninklijke Hordijk bijdraagt aan recycleerbare verpakkingen op schaal #

Bij Koninklijke Hordijk ontwikkelen we thermoplastische verpakkingen die aansluiten op bestaande recyclingketens. Dat begint bij de materiaalkeuze en loopt door tot het ontwerp en de samenwerking met klanten aan circulaire productontwikkeling.

• We werken met monomateriaalontwerpen in PET, rPET, PP en HDPE die aantoonbaar recyclable at scale zijn.
• We verhogen het aandeel rPET in thermogevormde voedselverpakkingen via thermovormen, met als doel tray-to-trayrecycling te ondersteunen.
• We begeleiden klanten bij materiaalselectie en helpen je om ontwerpkeuzes te maken die recycleerbaarheid aan het einde van de levenscyclus borgen.
• We volgen richtlijnen van erkende organisaties voor de toepassing van inkten, lijmen en additieven die compatibel zijn met recyclingprocessen.
• We denken mee over gesloten kringloopsystemen, waarbij verpakkingen na gebruik worden teruggehaald en opnieuw verwerkt.

Wil je weten hoe je jouw verpakkingen kunt aanpassen zodat ze écht recyclable at scale zijn? Neem contact op met Koninklijke Hordijk en we kijken samen naar de mogelijkheden voor jouw product en markt.