Hoe verlaag ik mijn EPR-kosten met slimmer verpakkingsontwerp?

Je kunt je EPR-kosten verlagen door verpakkingen lichter te maken, mono-materialen te gebruiken en materialen te kiezen die aantoonbaar recyclebaar zijn in de Nederlandse inzamelketen. EPR-bijdragen worden namelijk berekend op basis van gewicht én recycleerbaarheid, waardoor ontwerpkeuzes direct invloed hebben op wat je betaalt. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over EPR en verpakkingsontwerp.

Hoe worden EPR-kosten voor verpakkingen berekend? #

EPR-kosten worden berekend op basis van het gewicht van de verpakking die je op de markt brengt, gecombineerd met een tarief dat afhankelijk is van het materiaaltype en de recycleerbaarheid ervan. Hoe zwaarder de verpakking en hoe moeilijker recyclebaar het materiaal, hoe hoger de bijdrage die je betaalt aan het producentenverantwoordelijkheidssysteem.

In Nederland loopt de uitvoering van Extended Producer Responsibility voor verpakkingen via het Afvalfonds Verpakkingen. Producenten en importeurs die meer dan 50.000 kilo verpakkingsmateriaal per jaar op de markt brengen, zijn verplicht een bijdrage te betalen. De tarieven verschillen per materiaalcategorie. PET en PP scoren doorgaans gunstiger dan materiaalcombinaties die moeilijk te scheiden zijn in de recyclingketen.

Twee factoren bepalen dus je totale EPR-rekening:

• Gewicht: het totale gewicht van alle verpakkingen dat je jaarlijks in omloop brengt
• Materiaalcategorie en recycleerbaarheid: materialen met een bewezen recyclinginfrastructuur krijgen lagere tarieven toegewezen

Dit betekent dat je EPR-kosten niet vastliggen. Ze zijn direct beïnvloedbaar via de keuzes die je maakt in het ontwerp van je verpakking.

Welke ontwerpkeuzes verhogen je EPR-bijdrage het meest? #

Ontwerpkeuzes die je EPR-bijdrage het meest verhogen, zijn het gebruik van materiaalcombinaties die niet te scheiden zijn, onnodige toevoegingen zoals kleurstoffen of barrièrelagen van een ander materiaal, en overmatig materiaalgebruik. Deze keuzes verhogen zowel het gewicht als de recyclingmoeilijkheid van de verpakking.

Concreet zijn dit de meest voorkomende kostenverhogende ontwerpkeuzes:

• Multimateriaallaminaten: een PET-tray met een PP-deksel of een folie van een ander materiaal maakt sortering en recycling lastiger
• Donkere of zwarte kleurstoffen in PET of PP: deze zijn vaak niet detecteerbaar in de sorteerinstallatie en worden daardoor niet gerecycled
• Onnodige wanddikte: meer materiaal betekent meer gewicht en dus een hogere EPR-bijdrage per eenheid
• Niet-recyclebare toevoegingen: etiketten, sleeves of sluitingen van een ander materiaaltype die niet eenvoudig te verwijderen zijn

Het is nuttig om bij elk onderdeel van je verpakking te toetsen of het bijdraagt aan de functie, aan de EPR-rekening, of aan beide.

Hoe verlaag je EPR-kosten via materiaalreductie en mono-materialen? #

Je verlaagt EPR-kosten via materiaalreductie door de wanddikte te optimaliseren zonder in te leveren op functionaliteit, en via mono-materialen door alle onderdelen van een verpakking uit hetzelfde materiaaltype te maken. Beide aanpakken verlagen het gewicht en verbeteren de recycleerbaarheid, wat direct doorwerkt in een lagere EPR-bijdrage.

Materiaalreductie: minder gewicht, lagere bijdrage #

Bij thermogevormde verpakkingen van PET of PP is de wanddikte een variabele die je kunt optimaliseren. Door de geometrie van de verpakking slim te ontwerpen, zoals met ribben of een aangepaste hoekradius, kun je de sterkte behouden met minder materiaal. Dit verlaagt het gewicht per eenheid en daarmee de EPR-bijdrage over je totale volume.

Mono-materialen: betere recycleerbaarheid, lagere tarieven #

Een verpakking die volledig uit PET bestaat, inclusief deksel en sluiting, is eenvoudiger te recyclen dan een combinatie van PET en PP. Hetzelfde geldt voor PP-verpakkingen waarbij alle componenten van PP zijn gemaakt. Mono-materiaalontwerpen worden in de EPR-systematiek doorgaans gunstiger beoordeeld omdat ze aansluiten bij de bestaande recyclinginfrastructuur. Het gebruik van rPET of rPP kan dit effect verder versterken, omdat gerecycled materiaal de keten sluit en de ecologische voetafdruk van de verpakking verlaagt.

Wat is het verschil tussen recycleerbaar en EPR-vriendelijk verpakkingsontwerp? #

Een recycleerbaar verpakkingsontwerp betekent dat het materiaal technisch gezien te recyclen is. Een EPR-vriendelijk ontwerp gaat verder: het houdt ook rekening met of de verpakking daadwerkelijk wordt ingezameld, gesorteerd en verwerkt in de bestaande Nederlandse recyclingketen. Niet alles wat technisch recyclebaar is, levert ook een lagere EPR-bijdrage op.

Het onderscheid is relevant voor je kostenstrategie. Een verpakking van PET kan technisch recyclebaar zijn, maar als er een PP-label op zit dat niet loslaat, kan de verpakking alsnog worden afgekeurd in de sorteerinstallatie. EPR-vriendelijk ontwerpen betekent dus:

• Kiezen voor materialen die passen in de huidige sorteer- en recyclinginfrastructuur
• Vermijden van toevoegingen die de recycleerbaarheid in de praktijk verminderen
• Afstemmen op de criteria die het Afvalfonds Verpakkingen hanteert voor tariefindeling
• Rekening houden met de detecteerbaarheid van materialen in sorteerinstallaties

Recycleerbaar op de verpakking vermelden en EPR-kosten verlagen zijn dus twee verschillende doelen. Het tweede vereist een bredere blik op de hele recyclingketen.

Wanneer loont het om verpakkingsontwerp te herzien voor EPR-besparing? #

Het loont om verpakkingsontwerp te herzien voor EPR-besparing wanneer je grote volumes in omloop brengt, wanneer je huidige verpakking bestaat uit meerdere materiaaltypen, of wanneer EPR-tarieven stijgen en je verpakking niet is geoptimaliseerd voor de huidige recyclingcriteria. Hoe groter het volume, hoe groter het effect van elke gram reductie of tariefverbetering.

In 2026 zien we dat EPR-tarieven voor verpakkingen verder worden aangescherpt en dat de druk op producenten toeneemt om aantoonbaar bij te dragen aan recyclingdoelstellingen. Dit maakt het herzien van verpakkingsontwerp financieel relevant, niet alleen vanuit duurzaamheidsoogpunt.

Praktische momenten om een herziening te overwegen:

• Bij een productvernieuwing of rebranding waarbij de verpakking toch al wordt aangepast
• Wanneer je EPR-bijdrage een significante kostenpost wordt in je productcalculatie
• Bij het introduceren van een nieuw product waarbij je het ontwerp nog kunt beïnvloeden
• Wanneer een leverancier of producent nieuwe materiaalopties aanbiedt die beter scoren op recycleerbaarheid

Een herziening hoeft niet te betekenen dat je de volledige verpakking opnieuw ontwerpt. Soms is het vervangen van één component, zoals een deksel of label, al voldoende om in een gunstiger tariefcategorie te vallen.

Hoe wij helpen met EPR-vriendelijk verpakkingsontwerp #

Wij denken actief mee over verpakkingsontwerp dat aansluit bij EPR-vereisten en recyclingdoelstellingen. Vanuit onze productie-ervaring met thermogevormde verpakkingen van PET, rPET en PP kunnen we concrete ontwerpkeuzes voorstellen die je EPR-bijdrage kunnen verlagen. Dat doen we op basis van jouw product, volume en huidige verpakkingsopzet.

Wat we concreet kunnen doen:

• Analyseren of je huidige verpakking in aanmerking komt voor een gunstiger EPR-tariefcategorie
• Adviseren over mono-materiaalontwerpen in PET, rPET of PP die aansluiten bij de recyclingketen
• Optimaliseren van wanddikte en geometrie om materiaalgebruik te verlagen zonder functionaliteit te verliezen
• Begeleiden bij de overstap naar rPET of rPP als onderdeel van een circulaire verpakkingsstrategie

Wil je weten wat een herontwerp van jouw verpakking kan opleveren op het gebied van EPR-kosten? Neem contact op met Koninklijke Hordijk en we kijken samen naar de mogelijkheden.