Mechanisch of chemisch recyclaat: wat is beter voor food contact verpakkingen?

Mechanisch recyclaat is geschikt voor veel foodcontactverpakkingen, maar chemisch recyclaat biedt meer mogelijkheden voor toepassingen waarbij een hogere zuiverheid vereist is. Het antwoord hangt af van het materiaal, de toepassing en de geldende regelgeving. Voor verpakkingen van rPET geldt dat zowel mechanisch als chemisch gerecycled materiaal toegestaan kan zijn, mits het productieproces gecertificeerd is en voldoet aan de Europese voedselveiligheidsregels.

Verpakkingen zonder de juiste recyclaatstatus kosten je markttoegankelijkheid #

Wie recyclaat inzet in foodcontactverpakkingen zonder de juiste certificering, loopt het risico dat producten niet worden toegelaten tot de Europese markt. De EFSA stelt strenge eisen aan gerecycled materiaal dat in contact komt met voedsel. Verpakkingen die niet aan deze eisen voldoen, worden afgekeurd, ongeacht hoe duurzaam de intentie was. De oplossing is concreet: werk alleen met recyclaat dat een goedgekeurd decontaminatieproces heeft doorlopen en controleer of de leverancier beschikt over een geldige EFSA-autorisatie voor de specifieke toepassing.

Kiezen voor het verkeerde recyclaat vertraagt je duurzaamheidsdoelen #

Veel verpakkingskopers kiezen mechanisch recyclaat omdat het goedkoper en breder beschikbaar is, maar stuiten vervolgens op technische beperkingen: verkleuring, geurafgifte of onvoldoende barrièrewerking. Dat leidt tot herformulering, extra testrondes en vertraging. De slimme aanpak is om het type recyclaat te koppelen aan de specifieke materiaaleisen van de verpakking, niet aan de prijs. Voor PET-schalen voor verse voedingsmiddelen gelden andere eisen dan voor EPS-transportverpakkingen, en die keuze moet je aan het begin van het ontwerpproces maken.

Wat is het verschil tussen mechanisch en chemisch recyclaat? #

Mechanisch recyclaat ontstaat door gebruikt materiaal te sorteren, te reinigen, te vermalen en opnieuw te smelten, zonder de chemische structuur te veranderen. Chemisch recyclaat wordt teruggebracht tot de basischemicaliën of monomeren, waarna nieuw polymeer wordt opgebouwd. Chemisch recyclaat levert daardoor een materiaal op dat qua eigenschappen vergelijkbaar is met virgin materiaal.

Bij mechanische recycling van PET blijft de polymeerketen grotendeels intact, maar kunnen verontreinigingen moeilijker volledig worden verwijderd. Dit maakt het proces geschikt voor veel toepassingen, maar stelt grenzen aan de zuiverheid die haalbaar is. Chemische recycling doorbreekt de keten volledig, wat een hogere zuiverheid mogelijk maakt, maar ook meer energie en complexere processen vereist.

Voor EPS geldt een vergelijkbare logica: mechanisch gerecycled EPS wordt ingezet voor nieuwe isolatieproducten of tuinbouwtrays, terwijl chemische recycling van EPS styreen terugwint dat opnieuw als grondstof dient. Beide routes hebben hun eigen toepassingsgebied en duurzaamheidsprofiel.

Welk recyclaat is toegestaan in foodcontactverpakkingen? #

In de EU is recyclaat in foodcontactverpakkingen toegestaan als het productieproces is goedgekeurd door de EFSA en voldoet aan Verordening (EG) nr. 282/2008 voor rPET, of aan de bredere kaderverordening voor voedselveiligheid. Chemisch recyclaat valt in veel gevallen onder dezelfde regels als virgin materiaal, omdat het moleculair gelijkwaardig is.

Voor mechanisch gerecycled PET geldt dat de decontaminatiestap gecertificeerd moet zijn. De EFSA beoordeelt per technologie of de reiniging voldoende is om migratie van verontreinigingen naar voedsel te voorkomen. Niet elk mechanisch recyclingproces is automatisch goedgekeurd, dus de herkomst en verwerking van het recyclaat zijn bepalend.

PP en HDPE kennen vooralsnog minder specifieke EU-regelgeving voor gerecyclede varianten in foodcontacttoepassingen, maar nationale autoriteiten en retailers stellen vaak aanvullende eisen. Controleer altijd de actuele status bij je materiaaltoeleverancier en vraag om de relevante voedselveiligheidsdocumentatie.

Hoe veilig is mechanisch recyclaat voor voedselverpakkingen? #

Mechanisch recyclaat is veilig voor foodcontactverpakkingen als het decontaminatieproces gecertificeerd is en het materiaal voldoet aan de migratielimieten uit de Europese voedselveiligheidsregelgeving. De veiligheid hangt sterk af van de kwaliteit van de inputstroom en de effectiviteit van de reiniging.

Een belangrijk aandachtspunt is de zogenaamde challenge test: het recyclingproces wordt getest op het vermogen om gesimuleerde verontreinigingen te verwijderen. Alleen processen die deze test doorstaan, krijgen EFSA-goedkeuring. rPET voor voedselverpakkingen, zoals thermogevormde schalen voor verse producten, wordt doorgaans geproduceerd via zulke gecertificeerde processen.

De veiligheid neemt af naarmate de inputstroom minder homogeen is. Gemengd ingezameld PET bevat meer variabele verontreinigingen dan PET uit gesloten inzamelsystemen. Hoe beter de sortering aan de voorkant, hoe betrouwbaarder het recyclaat aan de achterkant.

Waarom biedt chemisch recyclaat meer mogelijkheden voor foodcontact? #

Chemisch recyclaat biedt meer mogelijkheden voor foodcontact omdat het materiaal moleculair gelijkwaardig is aan virgin polymeer. Verontreinigingen worden tijdens het chemische proces volledig afgebroken, waardoor migratierisico’s vergelijkbaar zijn met die van nieuw geproduceerd materiaal. Dit maakt het inzetbaar voor toepassingen waarbij mechanisch recyclaat onvoldoende zuiverheid haalt.

Voor PET-verpakkingen die direct in contact komen met gevoelige voedingsmiddelen, zoals vloeistoffen of vette producten, biedt chemisch rPET een betrouwbaardere barrière. De kleur en geur van het eindmateriaal zijn ook consistenter, wat relevant is voor transparante, thermogevormde verpakkingen waarbij visuele kwaliteit meetelt.

Een nuance is dat chemische recycling energie-intensiever is dan mechanische recycling. De milieuwinst ten opzichte van virgin materiaal is aanwezig, maar kleiner dan bij mechanisch recyclaat. De keuze voor chemisch recyclaat is dus een afweging tussen voedselveiligheid, technische prestaties en duurzaamheidsprofiel, en niet automatisch in alle gevallen de beste optie.

Welk type recyclaat past het beste bij jouw verpakkingstoepassing? #

De keuze tussen mechanisch en chemisch recyclaat hangt af van drie factoren: het materiaaltype, de voedselveiligheidseisen van de toepassing en de gewenste technische eigenschappen. Voor de meeste thermogevormde PET-schalen voor verse voedingsmiddelen volstaat gecertificeerd mechanisch rPET. Voor toepassingen met hogere zuiverheidseisen is chemisch recyclaat een betere keuze.

Gebruik dit als richtlijn:

• Thermogevormde PET-schalen voor verse voedingsmiddelen: gecertificeerd mechanisch rPET is doorgaans geschikt en breed beschikbaar.
• Verpakkingen voor vette of vloeibare producten met direct voedselcontact: overweeg chemisch rPET voor een consistenter veiligheidsprofiel.
• PP-verpakkingen voor houdbare voedingsmiddelen: mechanisch recyclaat is mogelijk, maar controleer de beschikbare EFSA-documentatie voor de specifieke toepassing.
• EPS-transportverpakkingen: mechanisch gerecycled EPS is hier de gangbare keuze; foodcontact is bij deze toepassing doorgaans niet aan de orde.

Betrek je verpakkingsleverancier vroeg in het keuzeproces. De beschikbaarheid van gecertificeerd recyclaat verschilt per materiaalstroom en per productiebatch, en dat heeft directe invloed op de haalbaarheid van je duurzaamheidsdoelstellingen.

Wat zijn de duurzaamheidsvoordelen van recyclaat in verpakkingen? #

Recyclaat in verpakkingen vermindert de vraag naar virgin grondstoffen en verlaagt de CO2-voetafdruk van de verpakking ten opzichte van volledig nieuw geproduceerd materiaal. De mate van winst verschilt per materiaal en recyclingmethode. Mechanisch recyclaat heeft doorgaans een lagere CO2-impact dan chemisch recyclaat, maar beide scoren beter dan virgin polymeer.

Voor PET geldt dat het gebruik van rPET de uitstoot van broeikasgassen per kilogram materiaal merkbaar kan verlagen in vergelijking met virgin PET, afhankelijk van de energiemix van het recyclingproces en de transportafstanden. Dit maakt rPET een relevante keuze voor bedrijven die werken aan concrete reductiedoelstellingen.

Recyclaat draagt ook bij aan een circulaire keten: verpakkingen die na gebruik worden ingezameld en gerecycled, leveren grondstof voor nieuwe verpakkingen. Dat sluit de keten, maar vraagt wel om goede inzameling en sortering aan de consumentenkant. De duurzaamheidswinst van recyclaat is dus niet alleen afhankelijk van wat er in de verpakking zit, maar ook van wat er na gebruik mee gebeurt.

Hoe Koninklijke Hordijk helpt bij de keuze voor het juiste recyclaat #

Bij Koninklijke Hordijk combineren we meer dan 100 jaar materiaalkennis met actuele inzichten in voedselveiligheidsregelgeving en recyclaatbeschikbaarheid. We helpen je concreet bij het kiezen van het juiste recyclaat voor jouw verpakkingstoepassing, van de eerste materiaalselectie tot de productie van de uiteindelijke verpakking.

Wat we voor je kunnen doen:

• Adviseren over de inzet van gecertificeerd rPET in thermogevormde schalen voor verse voedingsmiddelen
• Bepalen welk percentage recyclaat technisch haalbaar is voor jouw specifieke verpakking
• Controleren of het gekozen recyclaat voldoet aan de geldende EFSA-eisen voor foodcontact
• Zelf de folie extruderen met de gewenste hoeveelheid recyclaat, kleur en dikte
• Meedenken over de gehele keten, van materiaalkeuze tot inzameling na gebruik

Wil je weten welk recyclaat past bij jouw verpakkingsproject? Neem contact op met Koninklijke Hordijk en bespreek de mogelijkheden met een van onze specialisten.