Welke migratietesten zijn verplicht als ik recyclaat gebruik in een foodverpakking?

Als je recyclaat wilt gebruiken in een foodverpakking, ben je verplicht om migratietesten uit te voeren die aantonen dat het materiaal geen schadelijke stoffen overdraagt op voedsel. Welke testen precies verplicht zijn, hangt af van het type recyclaat, de productiemethode en het beoogde voedselcontact. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over verplichte migratietesten voor recyclaat in foodverpakkingen.

Welke wetgeving geldt voor recyclaat in foodverpakkingen? #

De Europese Verordening (EG) nr. 1935/2004 vormt de basis voor alle materialen die in contact komen met voedsel. Voor recyclaat geldt daarnaast specifiek Verordening (EU) 2022/1616, ook wel de Recycled Food Contact Materials Regulation (RFCMR) genoemd. Deze verordening stelt aanvullende eisen aan gerecycled materiaal dat in voedselcontacttoepassingen wordt gebruikt, bovenop de algemene voedselveiligheidsregels.

De RFCMR vervangt de eerdere Verordening (EG) nr. 282/2008 en introduceert een strenger autorisatiesysteem voor recyclingprocessen. Alleen recyclingprocessen die door de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) zijn beoordeeld en door de Europese Commissie zijn goedgekeurd, mogen worden gebruikt voor de productie van gerecycled materiaal voor voedselcontact.

Naast deze EU-regelgeving speelt ook de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) een rol. Vanaf 12 augustus 2026 moeten fabrikanten die kunststofverpakkingen toepassen, kunnen aantonen dat hun verpakkingen aan de eisen van de PPWR voldoen. Dit betekent dat je als afnemer van verpakkingen een goed gedocumenteerd verpakkingsdossier nodig hebt, inclusief de juiste migratiedocumentatie.

Wat is een migratietest en wat meet hij precies? #

Een migratietest is een laboratoriumtest die meet hoeveel stoffen vanuit een verpakkingsmateriaal overgaan op voedsel of een voedselsimulant. De test bepaalt of de hoeveelheid overgedragen stoffen binnen de wettelijk vastgestelde limieten blijft. Er zijn twee hoofdvormen: overall migratie, die de totale hoeveelheid overgedragen stoffen meet, en specifieke migratie, die gericht meet op individuele stoffen.

Overall migratie #

Bij overall migratie wordt gemeten hoeveel materiaal in totaal overgaat van de verpakking naar het voedsel of de voedselsimulant. De wettelijke limiet voor overall migratie is 10 mg per dm² verpakkingsoppervlak, of 60 mg per kg voedsel. Deze test geeft een algemeen beeld van de veiligheid van het materiaal, maar zegt niets over welke specifieke stoffen migreren.

Specifieke migratie #

Bij specifieke migratie wordt gericht gemeten op bekende stoffen die in het materiaal aanwezig kunnen zijn, zoals monomeren, additieven of verontreinigingen. Voor elke stof gelden afzonderlijke migratielimieten (Specific Migration Limits, SML). Bij recyclaat zijn deze testen extra relevant, omdat het materiaal mogelijk verontreinigingen bevat uit eerdere gebruikscycli of uit de inzameling en verwerking.

Welke migratietesten zijn specifiek verplicht voor recyclaat? #

Voor gerecycled materiaal dat in contact komt met voedsel zijn naast de standaard migratietesten ook aanvullende testen verplicht. De RFCMR vereist dat het gebruikte recyclingproces is geautoriseerd en dat de producent kan aantonen dat het eindmateriaal voldoet aan de migratielimieten. Concreet betekent dit dat je de volgende testen moet kunnen overleggen:

• Overall migratietest conform Verordening (EU) nr. 10/2011 (de PIM-verordening voor kunststoffen)
• Specifieke migratietesten voor alle stoffen die in het materiaal aanwezig zijn of kunnen zijn, inclusief mogelijke verontreinigingen
• Challenge test of surrogaattest voor het recyclingproces zelf, om aan te tonen dat het proces verontreinigingen effectief verwijdert
• Documentatie van het geautoriseerde recyclingproces, inclusief het EFSA-advies en de Europese goedkeuring

Voor rPET, het meest gebruikte gerecyclede materiaal in foodverpakkingen, geldt dat het recyclingproces aantoonbaar in staat moet zijn om zogenoemde “worst-case contaminants” te verwijderen. Dit wordt aangetoond via een challenge test waarbij het materiaal bewust wordt blootgesteld aan een reeks testverontreinigingen, waarna wordt gemeten hoeveel daarvan na het recyclingproces nog aanwezig zijn.

Hoe verschilt testen voor mechanisch recyclaat van chemisch recyclaat? #

Mechanisch en chemisch recyclaat vereisen een andere testbenadering, omdat de recyclingprocessen fundamenteel anders werken en daarmee ook de aard van mogelijke verontreinigingen verschilt. Bij mechanisch recyclaat blijft de polymeerketen intact; bij chemisch recyclaat wordt het materiaal afgebroken tot monomeren of andere basischemicaliën voordat het opnieuw wordt opgebouwd.

Mechanisch recyclaat #

Bij mechanisch gerecycled materiaal, zoals rPET uit post-consumer flessen of trays, blijven eventuele verontreinigingen in de polymeerketen aanwezig tenzij het proces ze actief verwijdert. De challenge test is hier een belangrijk instrument: het recyclingproces moet aantoonbaar in staat zijn om een breed spectrum aan mogelijke verontreinigingen te reduceren tot onder de detectielimiet of de wettelijke migratielimiet. Mechanisch recyclaat heeft een goedgekeurd recyclingproces nodig dat specifiek voor foodcontact is geautoriseerd.

Chemisch recyclaat #

Chemisch gerecycled materiaal wordt teruggebracht tot zijn basiscomponenten, waarna het opnieuw wordt gepolymeriseerd. In theorie levert dit een materiaal op dat vergelijkbaar is met virgin materiaal. Toch vereist ook chemisch recyclaat migratietesten, omdat het eindproduct afhankelijk is van de zuiverheid van de basischemicaliën en de kwaliteit van het herpolymerisatieproces. De RFCMR behandelt chemisch recyclaat op dit moment nog grotendeels gelijk aan mechanisch recyclaat, al zijn er aanwijzingen dat de regelgeving zich op dit punt verder zal ontwikkelen.

Wie is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de testen? #

De verantwoordelijkheid voor migratietesten ligt primair bij de producent of importeur van het verpakkingsmateriaal, niet bij de voedselproducent die de verpakking gebruikt. De verpakkingsleverancier moet een Declaration of Compliance (DoC) kunnen overleggen, ondersteund door testresultaten en technische documentatie. Als afnemer van de verpakking heb je recht op deze documentatie en ben je verplicht deze te bewaren.

In de praktijk betekent dit dat je als voedselproducent of inkoopmanager bij je verpakkingsleverancier de volgende documenten moet opvragen:

• Een geldige Declaration of Compliance (DoC) voor het specifieke materiaal en de specifieke toepassing
• Testrapportages van een geaccrediteerd laboratorium
• Documentatie van het geautoriseerde recyclingproces (voor recyclaat)
• Informatie over de gebruikte additieven en hun migratielimieten

Let op: de DoC is alleen geldig voor de omstandigheden waarvoor hij is opgesteld, zoals een specifieke temperatuur, contacttijd en type voedsel. Als je de verpakking gebruikt voor een ander voedseltype of onder andere omstandigheden, kunnen aanvullende testen nodig zijn.

Wat zijn de gevolgen als migratietesten ontbreken of niet voldoen? #

Als migratietesten ontbreken of als het materiaal de migratielimieten overschrijdt, mag de verpakking wettelijk gezien niet worden gebruikt voor voedselcontact. De gevolgen kunnen variëren van het terugtrekken van producten uit de markt tot boetes en reputatieschade. Toezichthouders zoals de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kunnen bij controles om de volledige documentatie vragen.

Ontbrekende of onvolledige migratiedocumentatie heeft ook directe gevolgen voor je PPWR-compliance. Vanaf 12 augustus 2026 moeten fabrikanten kunnen aantonen dat hun verpakkingen aan alle eisen voldoen, inclusief de voedselveiligheidseisen voor gerecycled materiaal. Zonder de juiste testdocumentatie kun je de duurzaamheidsclaims voor je verpakking niet onderbouwen.

Daarnaast kan het ontbreken van testen leiden tot problemen in de keten. Retailers en grote afnemers stellen steeds vaker eigen eisen aan de documentatie van verpakkingen, bovenop de wettelijke minimumvereisten. Een onvolledige DoC of ontbrekende testrapportages kunnen dan een reden zijn om van leverancier te wisselen.

Hoe wij helpen met migratietesten en recyclaat in foodverpakkingen #

Wij begrijpen dat de regelgeving rondom migratietesten en recyclaat complex is en snel verandert. Als specialist in thermogevormde verpakkingen voor de foodsector ondersteunen wij je actief bij het navigeren door deze eisen. Concreet helpen wij je met:

• Het aanleveren van een volledige Declaration of Compliance voor onze verpakkingen, inclusief testrapportages van geaccrediteerde laboratoria
• Documentatie van de geautoriseerde recyclingprocessen voor onze rPET-materialen
• Advies over de juiste materiaalkeuze voor jouw specifieke foodtoepassing, inclusief de bijbehorende migratievereisten
• Actuele informatie over PPWR-compliance en de impact op jouw verpakkingsdossier
• Begeleiding bij de overgang van virgin materiaal naar recyclaat, zonder concessies aan voedselveiligheid

Wil je weten of jouw huidige verpakking voldoet aan de verplichte migratietesten voor recyclaat, of wil je overstappen op een rPET-verpakking met de juiste documentatie? Neem dan contact op met Koninklijke Hordijk. We denken graag met je mee.