De CO₂-impact van een verpakking: hoe bereken je die zelf?

De CO₂-impact van een verpakking bereken je door alle fasen van de levenscyclus door te rekenen: van materiaalproductie en transport tot gebruik en afvalverwerking. Je verzamelt data over materiaaltype, gewicht, productieproces en transportafstand, past emissiefactoren toe en telt alles op. Dit geeft je de totale koolstofvoetafdruk, uitgedrukt in CO₂-equivalenten per verpakking.

Wat is de CO₂-impact van een verpakking precies? #

De CO₂-impact van een verpakking is de totale hoeveelheid broeikasgassen die vrijkomt tijdens de volledige levenscyclus van die verpakking. Dit omvat alle fasen van grondstof tot afval en wordt uitgedrukt in CO₂-equivalenten.

De levenscyclus bestaat uit vier hoofdfasen. De productiefase omvat het winnen van grondstoffen, de productie van materialen zoals PET, PP of HDPE en het vervaardigingsproces van de verpakking zelf. De transportfase behelst het vervoer van grondstoffen naar de fabriek, de distributie van lege verpakkingen naar klanten en het transport van gevulde producten naar verkooppunten.

De gebruiksfase is meestal kort voor verpakkingen, maar kan energie vergen voor koeling of opwarming. De afvalverwerkingsfase bepaalt of de verpakking wordt gerecycled, verbrand voor energieopwekking of gestort. Recycling van materialen zoals PET kan de CO₂-impact aanzienlijk verlagen door het vermijden van nieuwe grondstofproductie.

Voor bedrijven die duurzamere keuzes willen maken, biedt deze meting inzicht in waar de grootste milieuwinst te behalen valt. Het helpt bij het vergelijken van verschillende verpakkingsmaterialen en het nemen van onderbouwde beslissingen over materiaalkeuze en productieprocessen.

Welke factoren bepalen de koolstofvoetafdruk van verpakkingen? #

De belangrijkste factoren die de CO₂-uitstoot van verpakkingen bepalen, zijn materiaalkeuze, productieproces, gewicht, transportafstand, recycleerbaarheid en eindbestemming. Deze factoren beïnvloeden elkaar en bepalen samen de totale milieu-impact van je verpakking.

Materiaalkeuze heeft de grootste impact. PET-verpakkingen hebben bijvoorbeeld een andere CO₂-voetafdruk dan PP of HDPE. Gerecycled PET (rPET) scoort vaak beter dan virgin materiaal, omdat de grondstofproductie al heeft plaatsgevonden. EPS heeft door zijn lichte gewicht voordelen bij transport, maar het productieproces vraagt meer energie.

Het productieproces maakt ook veel verschil. Thermovormen vergt minder energie dan spuitgieten, maar is niet voor alle toepassingen geschikt. Het gewicht van de verpakking beïnvloedt zowel het materiaalverbruik als de transportemissies. Een 10% lichter PET-bakje bespaart materiaal én transportbrandstof.

Transportafstand speelt vooral een rol bij zware verpakkingen of grote volumes. Lokale productie kan de CO₂-impact verlagen. De recycleerbaarheid bepaalt de eindbestemming: een goed recycleerbare PP-verpakking voorkomt nieuwe materiaalproductie, terwijl een niet-recycleerbare verpakking wordt verbrand of gestort.

Hoe bereken je stap voor stap de CO₂-impact van je verpakking? #

Je berekent de CO₂-impact door systematisch data te verzamelen over alle levenscyclusfasen, emissiefactoren toe te passen en de resultaten op te tellen. Dit geeft je een betrouwbare carbon footprint, uitgedrukt in gram of kilogram CO₂-equivalenten per verpakking.

Stap 1 is data verzamelen. Noteer het materiaaltype (PET, PP, HDPE), het gewicht van de verpakking, het productieproces (thermovormen, spuitgieten), de transportafstand van fabriek naar klant en de verwachte eindbestemming (recycling, verbranding, stort).

Stap 2 is emissiefactoren toepassen. Voor PET-productie gebruik je bijvoorbeeld 2,2 kg CO₂ per kg materiaal, voor PP ongeveer 1,9 kg CO₂ per kg. Voor transport reken je met 0,1 kg CO₂ per tonkilometer voor vrachtwagens. Deze factoren vind je in databases zoals Ecoinvent of Idemat.

Stap 3 is doorrekenen per fase. Bereken materiaalimpact (gewicht × emissiefactor materiaal), productie-impact (energie × emissiefactor energie), transport (gewicht × afstand × emissiefactor transport) en afvalverwerking (positief bij recycling, negatief bij stort).

Stap 4 is het optellen van alle fasen voor de totale CO₂-impact. Een PET-bakje van 50 gram komt bijvoorbeeld uit op ongeveer 110 gram CO₂-equivalenten in totaal.

Welke tools en databases helpen je bij het berekenen van CO₂-impact? #

Voor het berekenen van CO₂-impact kun je gebruikmaken van online tools, emissiefactordatabases, LCA-software en gratis rekenhulpen. De keuze hangt af van je bedrijfsgrootte, budget en het gewenste detailniveau van de levenscyclusanalyse.

Gratis online tools zijn ideaal voor kleine bedrijven. De Carbon Trust Carbon Calculator biedt basisberekeningen voor verschillende materialen. Het EPA Waste Reduction Model (WARM) helpt bij het doorrekenen van recyclingvoordelen. Deze tools geven een eerste indruk, maar zijn minder gedetailleerd.

Emissiefactordatabases zoals Ecoinvent, IDEMAT en de Database for Life Cycle Assessment bevatten uitgebreide data over materiaalproductie, transport en energieopwekking. Deze databases kosten geld, maar bieden betrouwbare, wetenschappelijk onderbouwde factoren voor professionele berekeningen.

Professionele LCA-software zoals SimaPro, GaBi of openLCA is geschikt voor grote bedrijven die regelmatig uitgebreide analyses doen. Deze programma’s kunnen complexe productketens modelleren en bieden gedetailleerde rapportages.

Voor middelgrote bedrijven zijn hybride oplossingen vaak het beste: gebruik gratis tools voor eerste schattingen, investeer in betrouwbare emissiefactoren voor belangrijke beslissingen en schakel externe experts in voor complexe analyses of certificering.

Hoe helpt Koninklijke Hordijk met duurzame verpakkingsoplossingen? #

Wij ondersteunen bedrijven bij het verlagen van hun CO₂-impact door gerichte materiaalkeuze, circulaire oplossingen en onze expertise in recycleerbare thermoplastische materialen. Met meer dan 100 jaar ervaring helpen we je de juiste balans te vinden tussen functionaliteit en duurzaamheid.

Onze aanpak bestaat uit verschillende onderdelen:

• Materiaalselectie: We adviseren over de beste keuze tussen rPET, PP, HDPE en andere recycleerbare materialen op basis van jouw specifieke toepassing.
• Procesoptimalisatie: Door efficiënte thermovorming, spuitgieten en extrusieblazen minimaliseren we energieverbruik en materiaalverspilling.
• Circulaire oplossingen: We ontwikkelen verpakkingen die passen in een circulaire economie, van tray-to-trayrecycling tot biobased alternatieven.
• LCA-ondersteuning: We helpen bij het berekenen en optimaliseren van de CO₂-impact van jouw verpakkingen.

Wil je weten hoe we jouw verpakkingen duurzamer kunnen maken? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden voor jouw specifieke situatie. Samen maken we van duurzaamheid een concurrentievoordeel.