De grootste uitdagingen bij food-grade recyclaat

Food-grade recyclaat is gerecycled materiaal dat veilig in contact mag komen met voedsel. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk brengt het een reeks technische, wettelijke en kwaliteitsuitdagingen met zich mee. Van grondstofvariatie en verontreinigingen tot strenge Europese regelgeving: bedrijven in de voedingsmiddelenindustrie die willen werken met recyclaatverpakkingen moeten goed weten waar ze aan beginnen.

Wat is food-grade recyclaat en waarom is het zo anders dan standaard recyclaat? #

Food-grade recyclaat is gerecycled thermoplastisch materiaal, zoals rPET of rPP, dat voldoet aan strenge eisen voor direct contact met voedsel. Standaard recyclaat mag worden gebruikt in technische toepassingen of verpakkingen zonder voedselcontact, maar is niet automatisch geschikt voor de foodsector. Het verschil zit in de reinheid, traceerbaarheid en de toegepaste verwerkingsmethoden.

Bij standaard recyclaat is de herkomst van het materiaal minder strikt gecontroleerd. Voor food-grade toepassingen moet je precies weten waar het materiaal vandaan komt, hoe het is ingezameld en hoe het is verwerkt. Verontreinigingen die in technische toepassingen acceptabel zijn, kunnen in voedselverpakkingen een risico vormen voor de consument.

Materialen als rPET worden in de foodsector veel gebruikt voor thermogevormde schalen en verpakkingen. De uitdaging is dat gerecycled PET door eerdere gebruikscycli andere eigenschappen kan hebben dan virgin PET, wat directe gevolgen heeft voor de verwerkbaarheid en de kwaliteit van het eindproduct.

Welke wettelijke eisen gelden er voor recyclaat in voedselverpakkingen? #

Voor recyclaat in voedselverpakkingen gelden in Europa strikte regels via de food contact materials (FCM)-wetgeving. De belangrijkste basis is EU-verordening 1935/2004, die algemene veiligheidseisen stelt aan alle materialen die in contact komen met voedsel. Specifiek voor gerecycled PET geldt EU-verordening 282/2008, die eisen stelt aan het recyclingproces zelf.

De EFSA (European Food Safety Authority) beoordeelt recyclingprocessen op veiligheid voordat ze worden toegestaan voor foodcontacttoepassingen. Alleen processen die een EFSA-goedkeuring hebben gekregen, mogen worden gebruikt voor de productie van food-grade rPET. Dit betekent dat je als inkoper of R&D-specialist altijd moet controleren of de recyclaatstroom die je inkoopt afkomstig is van een goedgekeurd recyclingproces.

Daarnaast speelt de BRC-norm een belangrijke rol in de praktijk. Producenten van voedselverpakkingen werken onder BRC-gecertificeerde omstandigheden, wat aanvullende eisen stelt aan hygiëne, traceerbaarheid en kwaliteitscontrole. Compliant blijven vraagt om een combinatie van de juiste grondstofkeuze, gedocumenteerde processen en regelmatige audits.

Waarom is de kwaliteit van recyclaat zo moeilijk consistent te houden? #

De kwaliteit van recyclaat is lastig consistent te houden omdat de grondstof per definitie variabel is. Gerecycled materiaal is afkomstig uit verschillende bronnen, met verschillende gebruikshistorieken en verontreinigingsniveaus. Dat maakt het moeilijker om batch na batch hetzelfde eindresultaat te garanderen dan bij virgin materiaal.

Concrete uitdagingen zijn onder andere:

• Grondstofvariatie: de samenstelling van ingezameld PET of PP verschilt per regio, seizoen en inzamelstroom.
• Verontreinigingen: resten van etiketten, lijm, kleurstoffen of andere materialen kunnen de verwerkbaarheid en voedselveiligheid beïnvloeden.
• Sorteerproblemen: onvoldoende scheiding aan de bron leidt tot gemengde stromen die extra reinigingsstappen vereisen.
• Degradatie: thermoplastische materialen degraderen bij elke verwerkingscyclus, wat invloed heeft op de moleculaire structuur en daarmee op de mechanische eigenschappen.

Voor productieverantwoordelijken betekent dit dat je niet alleen de grondstof zelf moet controleren, maar ook de leverancier en het recyclingproces achter dat materiaal. Tray-to-tray-recycling, waarbij voedselverpakkingen worden omgezet in nieuwe voedselverpakkingen, biedt meer controle over de kwaliteit van de recyclaatstroom dan open-loopsystemen.

Hoe beïnvloedt recyclaat de mechanische en barrière-eigenschappen van verpakkingen? #

Het gebruik van food-grade recyclaat heeft meetbare gevolgen voor de eigenschappen van thermoplastische verpakkingen. rPET kan bij hogere recyclaatpercentages iets minder transparant zijn dan virgin PET en licht afwijken in stijfheid of kleur. De barrièrewerking tegen gas en vocht blijft doorgaans goed behouden, maar dit is afhankelijk van de kwaliteit van het recyclingproces.

Relevante afwegingen voor R&D-specialisten:

• Transparantie: rPET heeft van nature een goede transparantie, maar verontreinigingen of degradatie kunnen leiden tot verkleuring. Dit is relevant voor verpakkingen waarbij visuele presentatie belangrijk is.
• Stijfheid en sterkte: bij thermogevormde schalen van rPET blijft de stijfheid in de meeste gevallen vergelijkbaar met virgin PET, mits het recyclaatpercentage en de kwaliteit van de grondstof goed worden beheerd.
• Barrièrewerking: PET heeft van nature een lage gasdoorlatendheid, wat ook voor rPET geldt. Bij PP is de vochtbarrière een sterk punt, maar ook hier geldt dat degradatie de eigenschappen kan beïnvloeden.
• Verwerkbaarheid: variaties in smeltindex of viscositeit van recyclaat kunnen aanpassingen in het thermovormproces vereisen.

Het is verstandig om bij productontwikkeling te testen met het specifieke recyclaat dat je gaat gebruiken, in plaats van te vertrouwen op algemene materiaalspecificaties. De eigenschappen van rPET of rPP kunnen per leverancier en per batch verschillen.

Hoe werkt Koninklijke Hordijk met food-grade recyclaat? #

Bij Koninklijke Hordijk werken we dagelijks met de uitdagingen rondom voedselveilig recyclaat in onze thermovormfabrieken in Zaandam. We produceren grote series thermogevormde verpakkingen van rPET en PP voor de verse foodmarkt, onder BRC-gecertificeerde omstandigheden. Onze aanpak is gericht op het beheersen van variatie en het borgen van kwaliteit door de hele keten.

Wat we concreet doen:

• Materiaalselectie: we werken met rPET uit goedgekeurde recyclingprocessen die voldoen aan de Europese FCM-wetgeving en EFSA-richtlijnen.
• Eigen extrusie: we extruderen onze eigen folies, wat ons directe controle geeft over de kwaliteit van het materiaal vóór het thermovormproces.
• Kwaliteitscontrole: we controleren grondstoffen en eindproducten op consistentie, zodat verpakkingen voldoen aan de mechanische en barrière-eisen van de foodsector.
• Tray-to-tray-recycling: we werken aan gesloten kringloopoplossingen voor duurzame verpakkingen waarbij PET-schalen worden omgezet in nieuwe voedselverpakkingen, wat de kwaliteit van de recyclaatstroom ten goede komt.
• Productontwikkeling op maat: we denken mee over het optimale recyclaatpercentage per toepassing, rekening houdend met functionele eisen en duurzaamheidsdoelstellingen.

Wil je weten wat food-grade recyclaat voor jouw verpakkingen betekent? Neem contact met ons op en we bespreken samen de mogelijkheden voor circulaire verpakkingen voor voedingsmiddelen die passen bij jouw product en markt.