Waarom veel verpakkingen nog steeds niet recyclebaar zijn (en hoe je dat oplost)

Veel verpakkingen zijn niet recyclebaar omdat ze uit meerdere materiaallagen bestaan, of omdat kleurstoffen, lijmen of coatings het recyclingproces verstoren. De oplossing begint al in de ontwerpfase: door te kiezen voor monomaterialen zoals PET of PP en storende toevoegingen te vermijden, maak je een verpakking die wél in de recyclingketen past. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over recyclebare verpakkingen en duurzame materiaalkeuzes voor verpakkingen.

Waarom zijn zoveel verpakkingen nog steeds niet recyclebaar? #

De meeste verpakkingen zijn niet recyclebaar omdat ze zijn opgebouwd uit meerdere materiaallagen die niet van elkaar te scheiden zijn. Denk aan een bakje van PET met een PP-afdekfolie, een papieren laag en een lijmlaag. Elk van die materialen vraagt om een andere recyclingstroom, maar omdat ze aan elkaar vastzitten, belanden ze als geheel in de verbrandingsoven.

Kleurstoffen spelen ook een grote rol. Donkere pigmenten, zoals die in zwart plastic, blokkeren de infraroodsensoren die sorteerinstallaties gebruiken om materialen te herkennen. Daardoor worden zulke verpakkingen niet herkend als recyclebaar materiaal, ook al zijn ze dat technisch gezien wel.

Coatings en barrièrelagen voegen functionele waarde toe, bijvoorbeeld om vocht of zuurstof buiten te houden, maar ze maken het materiaal daarna moeilijker te verwerken. Lijmen die verpakkingsonderdelen bij elkaar houden, verontreinigen het smeltproces tijdens recycling. Het resultaat: een verpakking die er functioneel uitziet, maar in de praktijk niet in de circulaire economie terechtkomt.

Welke materialen maken een verpakking moeilijk of onmogelijk te recyclen? #

Niet elk verpakkingsmateriaal is even geschikt voor recycling. Gelamineerde folies, waarbij meerdere kunststofsoorten aan elkaar zijn gelijmd, zijn in de meeste gevallen niet te recyclen omdat de lagen niet van elkaar te scheiden zijn. Hetzelfde geldt voor composietverpakkingen die kunststof combineren met aluminium of papier.

PVC is een materiaal dat in veel recyclingstromen problemen veroorzaakt. Zelfs kleine hoeveelheden PVC kunnen een hele batch gerecycled materiaal onbruikbaar maken. Zwart plastic, vaak gemaakt van PP of PET, is, zoals eerder genoemd, moeilijk te sorteren door de gebruikte pigmenten.

Materialen die wél goed recyclebaar zijn, mits correct toegepast:

• PET en rPET: transparant, breed geaccepteerd in recyclingstromen, geschikt voor thermogevormde voedselverpakkingen
• PP: hittebestendig, vochtbestendig, recyclebaar mits vrij van storende coatings
• HDPE: chemisch resistent, goed recyclebaar, veel gebruikt in homecareverpakkingen
• EPS: recyclebaar via specifieke inzamelstromen, lichtgewicht en isolerend

De materiaalkeuze in de ontwerpfase bepaalt dus al grotendeels wat er na gebruik met een verpakking gebeurt. Een keuze die functioneel logisch lijkt, kan de recycleerbaarheid later volledig blokkeren.

Wat is het verschil tussen recyclebaar, biologisch afbreekbaar en composteerbaar? #

Deze drie begrippen worden in de verpakkingsindustrie regelmatig door elkaar gebruikt, maar ze betekenen iets heel anders. Recyclebaar betekent dat een materiaal na gebruik opnieuw verwerkt kan worden tot grondstof voor nieuwe producten. Dat vereist een werkende inzamelinfrastructuur en een materiaal dat geschikt is voor de bestaande recyclingstromen.

Biologisch afbreekbaar betekent dat een materiaal onder bepaalde omstandigheden afbreekt door micro-organismen. Maar “afbreekbaar” zegt niets over hoe snel dat gaat of onder welke omstandigheden. Op een normale stortplaats of in het milieu kan dat proces tientallen jaren duren.

Composteerbaar is specifieker: het materiaal breekt af onder gecontroleerde omstandigheden, zoals in een industriële composteerinstallatie, binnen een bepaalde tijd en zonder schadelijke reststoffen achter te laten. Thuiscomposteerbaar is nog een aparte categorie, met strengere eisen.

Welke keuze past bij welk toepassingsgebied?

• Recyclebaar: geschikt voor verpakkingen in gesloten ketens met goede inzameling, zoals PET-schalen voor verse voeding
• Composteerbaar: relevant voor verpakkingen die samen met organisch afval worden ingezameld, mits de infrastructuur dat ondersteunt
• Biologisch afbreekbaar: alleen zinvol als er geen andere verwerkingsoptie beschikbaar is en de afbraakcondities gegarandeerd zijn

Hoe ontwerp je een verpakking die wél recyclebaar is? #

Een recyclebare verpakking begint met de keuze voor een monomateriaal: gebruik zo veel mogelijk één materiaalsoort voor de hele verpakking. Een schaal van PET met een afdekfolie, ook van PET, is beter recyclebaar dan een combinatie van PET en PP. Hoe minder materiaalsoorten, hoe eenvoudiger de verwerking in de recyclingketen.

Praktische richtlijnen voor design for recycling:

• Vermijd donkere pigmenten en kies voor transparante of lichtgekleurde materialen die sorteerinstallaties kunnen herkennen
• Gebruik labels en sluitingen die makkelijk te verwijderen zijn, of die gemaakt zijn van hetzelfde materiaal als de verpakking
• Beperk het gebruik van coatings en barrièrelagen tot wat functioneel noodzakelijk is
• Kies lijmen die tijdens recycling geen verontreiniging veroorzaken
• Controleer of de verpakking door gangbare sorteerinstallaties wordt herkend

Materiaalreductie is ook een relevante stap: minder materiaal betekent minder afval, ook als het materiaal recyclebaar is. Dunwandige, thermogevormde verpakkingen van rPET combineren een lage materiaalinzet met goede recycleerbaarheid, wat ze geschikt maakt voor toepassingen in de verse voedingssector.

Hoe Koninklijke Hordijk helpt met recyclebare verpakkingen #

Bij Koninklijke Hordijk helpen we bedrijven om de overstap te maken naar recyclebare en duurzame thermoplastische verpakkingen. Dat doen we niet alleen door te produceren, maar door samen met je te kijken naar de hele keten: van materiaalkeuze tot eindverwerking.

Onze aanpak omvat:

• Materiaalselectie: we adviseren over de inzet van PET, rPET, APET, CPET, PP en HDPE, afhankelijk van de toepassing en de doelstellingen voor recycleerbaarheid
• Conceptontwikkeling: we denken mee over monomateriaalontwerp en design-for-recyclingprincipes, al in de vroege ontwerpfase
• Productie met recyclebare materialen: via thermovormen produceren we grote series verpakkingen van rPET en PP voor verse voeding, met aandacht voor minimale materiaalinzet
• Circulaire oplossingen: we werken aan gesloten kringloopsystemen waarbij gebruikte verpakkingen terugkomen als grondstof voor nieuwe producten
• Biologisch afbreekbare alternatieven: waar recycling geen optie is, verkennen we samen geschikte biobased of composteerbare materialen

Wil je weten welke stappen jouw organisatie kan zetten richting recyclebare verpakkingen? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de mogelijkheden voor jouw specifieke situatie.