Welk recyclaat is geschikt voor food contact verpakkingen?

Niet elk recyclaat is geschikt voor voedselverpakkingen. Voor food contact gelden strikte eisen: het recyclaat moet aantoonbaar vrij zijn van verontreinigingen, voldoen aan Europese regelgeving en een goedgekeurd reinigingsproces hebben doorlopen. Materialen zoals rPET en bepaalde vormen van gerecyclede PP kunnen food-grade zijn, maar alleen als ze via gecertificeerde processen zijn geproduceerd en getest. De herkomst en verwerkingsgeschiedenis van het recyclaat bepalen of het veilig is voor direct contact met voedsel.

Onbekende herkomst van recyclaat brengt je voedselveiligheid in gevaar #

Recyclaat dat niet traceerbaar is, kan sporen bevatten van eerdere inhoud, reinigingsmiddelen of andere chemische stoffen. Voor voedselverpakkingen is dat een direct risico: migratie van ongewenste stoffen naar het voedsel is niet altijd zichtbaar, maar wel meetbaar en regelgevend relevant. Wie recyclaat inkoopt zonder gedocumenteerde herkomst en verwerkingshistorie, loopt het risico niet-conforme verpakkingen op de markt te brengen. De oplossing is concreet: werk uitsluitend met recyclaat dat is voorzien van een technisch dossier en is geproduceerd via een door de EFSA beoordeeld proces.

Verkeerde materiaalkeuze blokkeert je circulariteitsdoelen #

Veel bedrijven willen verduurzamen door recyclaat te verwerken in voedselverpakkingen, maar kiezen een materiaal dat technisch niet geschikt is voor food contact. Dat leidt tot herwerk, afgekeurde batches of het terugvallen op virgin materiaal. PET en PP zijn in gerecyclede vorm onder voorwaarden bruikbaar voor food contact, maar EPS in gerecyclede vorm is dat doorgaans niet. Wie dit onderscheid niet maakt in de ontwerpfase, verliest tijd en investeringen. Begin met materiaalselectie op basis van food-grade certificering, niet op basis van beschikbaarheid of prijs.

Wat is recyclaat en hoe verschilt het van virgin plastic? #

Recyclaat is kunststof dat na gebruik is ingezameld, gesorteerd, gereinigd en opnieuw verwerkt tot grondstof. Het verschilt van virgin materiaal doordat het al een gebruikscyclus heeft doorlopen. Afhankelijk van het materiaal en het reinigingsproces kan de kwaliteit vergelijkbaar zijn met virgin, maar dat is niet vanzelfsprekend.

Bij PET onderscheid je mechanisch gerecyclede rPET en chemisch gerecyclede rPET. Mechanisch recyclaat behoudt de polymeerketen grotendeels intact, maar kan kleurverschillen of lichte degradatie vertonen. Chemisch recyclaat breekt het polymeer volledig af tot monomeren en bouwt het opnieuw op, wat een hogere zuiverheid oplevert die dichter bij virgin PET ligt.

Voor PP geldt een vergelijkbaar onderscheid. Gerecyclede PP heeft doorgaans een iets lagere consistentie in mechanische eigenschappen dan virgin PP, afhankelijk van de inputstroom. EPS is in principe recyclebaar, maar gerecyclede EPS wordt vrijwel uitsluitend ingezet in niet-foodtoepassingen zoals isolatie of transportverpakkingen, niet in directe voedselverpakkingen.

Waarom is niet elk recyclaat geschikt voor food contact? #

Recyclaat is niet automatisch food-grade, omdat het tijdens eerder gebruik of verwerking verontreinigd kan zijn geraakt. Chemische stoffen, kleurstoffen, lijmen of residuen van eerdere inhoud kunnen in het materiaal achterblijven en migreren naar voedsel. Alleen recyclaat dat via een goedgekeurd reinigingsproces is geproduceerd, voldoet aan de veiligheidseisen.

Het migratierisico is de kern van het probleem. Zelfs kleine hoeveelheden ongewenste stoffen kunnen bij langdurig contact met voedsel overgaan in het product. Europese regelgeving stelt daarom specifieke migratielimieten vast en vereist dat het reinigingsproces aantoonbaar effectief is tegen een breed spectrum aan mogelijke verontreinigingen.

Daarnaast speelt de inputstroom een grote rol. Recyclaat afkomstig uit een gesloten keten, zoals PET-flessen die uitsluitend als fles zijn gebruikt, is betrouwbaarder dan open-looprecyclaat, waarbij de herkomst minder controleerbaar is. Hoe smaller en bekender de inputstroom, hoe groter de kans op een food-grade eindproduct.

Welke regelgeving geldt voor recyclaat in food contact verpakkingen? #

In de Europese Unie geldt Verordening (EG) nr. 282/2008 specifiek voor gerecyclede kunststoffen die in contact komen met voedsel. Deze verordening vereist dat recyclingprocessen worden beoordeeld en goedgekeurd door de EFSA voordat het recyclaat in food contact verpakkingen mag worden gebruikt. Aanvullend geldt de algemene kaderverordening (EG) nr. 1935/2004.

De EFSA beoordeelt per recyclingproces of het voldoende verontreinigingen verwijdert. Een goedgekeurd proces krijgt een zogenoemde EFSA-opinie, waarna de Europese Commissie een vergunning kan verlenen. Producenten die recyclaat willen gebruiken, moeten kunnen aantonen dat hun leverancier werkt met een vergund proces.

Naast de EU-regelgeving speelt ook de aankomende Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) een rol. Die stelt minimumeisen aan het aandeel recyclaat in verpakkingen, maar koppelt die eis tegelijk aan de voorwaarde dat het recyclaat food-grade is wanneer het voor voedselverpakkingen wordt ingezet. Wetgeving en circulariteitsdoelen versterken elkaar hier, maar stellen ook hogere eisen aan de keten.

Welke soorten recyclaat zijn goedgekeurd voor voedselverpakkingen? #

Op dit moment is rPET het meest gebruikte en best gedocumenteerde recyclaat voor food contact verpakkingen. Verschillende rPET-recyclingprocessen zijn door de EFSA beoordeeld en goedgekeurd. Gerecyclede PP voor food contact bestaat ook, maar het aantal goedgekeurde processen is beperkter. HDPE en EPS worden zelden ingezet als food contact recyclaat.

Voor rPET zijn meerdere processen vergund, zowel mechanisch als chemisch. Chemisch gerecyclede rPET biedt daarbij de meeste zekerheid over zuiverheid, omdat het materiaal volledig wordt afgebroken en opnieuw opgebouwd. Dit maakt het ook geschikt voor toepassingen waarbij de verpakking direct in contact komt met vochtige of vette voedingsmiddelen.

Gerecyclede PP voor food contact is technisch mogelijk, maar vraagt om een strikt gecontroleerde inputstroom en een goedgekeurd reinigingsproces. In de praktijk wordt food-grade rPP nog beperkt toegepast, mede omdat de beschikbaarheid van gecertificeerd materiaal kleiner is dan bij rPET. EPS-recyclaat wordt in de praktijk niet ingezet voor directe voedselverpakkingen vanwege de complexiteit van het reinigingsproces en het ontbreken van brede EFSA-goedkeuringen voor dit gebruik.

Hoe weet je of een recyclaat echt food-grade is? #

Een recyclaat is food-grade als de leverancier kan aantonen dat het recyclingproces is goedgekeurd door de EFSA of een vergelijkbare autoriteit, en als het materiaal vergezeld gaat van een Declaration of Compliance (DoC). Zonder die documentatie mag je het recyclaat niet gebruiken in verpakkingen die direct in contact komen met voedsel.

Vraag bij je leverancier altijd om de volgende documenten:

• Een Declaration of Compliance (DoC) conform Verordening (EG) nr. 10/2011 of de specifieke recyclaatverordening
• Verwijzing naar het goedgekeurde EFSA-recyclingproces of het vergunningsnummer van de Europese Commissie
• Testresultaten voor migratie, inclusief overall migratie en specifieke migratie van relevante stoffen
• Informatie over de inputstroom en het herkomstgebied van het recyclaat

Naast documentatie is traceerbaarheid een praktische indicator. Leveranciers die de herkomst van hun inputstroom niet kunnen specificeren, bieden onvoldoende zekerheid voor food contact toepassingen. Een gesloten of goed gecontroleerde keten is een sterk signaal dat het materiaal betrouwbaar is.

Wat zijn de praktische uitdagingen bij het gebruik van recyclaat in voedselverpakkingen? #

De grootste praktische uitdagingen zijn de beschikbaarheid van gecertificeerd materiaal, consistentie in kwaliteit en hogere kosten ten opzichte van virgin materiaal. Daarnaast vraagt de verwerking van recyclaat soms om aanpassingen in het productieproces, omdat de materiaaleigenschappen per batch kunnen variëren.

Beschikbaarheid is een reëel knelpunt. Food-grade rPET is beschikbaar, maar de vraag groeit sneller dan het aanbod, mede door de aankomende wettelijke minimumeisen voor recyclaat in verpakkingen. Voor food-grade rPP is de markt nog kleiner. Wie nu wil overstappen, doet er goed aan vroeg leveranciersrelaties op te bouwen en contracten te sluiten voor de langere termijn.

Kwaliteitsconsistentie vraagt aandacht in het productieproces. Recyclaat kan per batch variëren in smeltindex, kleur of mechanische eigenschappen. Bij het thermovormen van rPET-folie is dit merkbaar in de verwerkbaarheid en de eindkwaliteit van de verpakking. Goede inkomende kwaliteitscontrole en nauwe samenwerking met de recyclaatleverancier helpen om dit te beheersen.

Tot slot zijn de kosten van food-grade recyclaat vaak hoger dan die van virgin materiaal, zeker voor rPP. Dat maakt de businesscase afhankelijk van de specifieke toepassing, het volume en de mate waarin klanten bereid zijn een meerprijs te betalen voor aantoonbaar duurzame verpakkingen.

Hoe wij helpen bij food-grade recyclaat in verpakkingen #

Bij Koninklijke Hordijk werken we met rPET en PP voor thermogevormde voedselverpakkingen en spuitgietverpakkingen. We extruderen onze eigen folie, wat ons de mogelijkheid geeft om het aandeel recyclaat nauwkeurig af te stemmen op de vereisten van de toepassing en de geldende regelgeving. Dat betekent concreet:

• We verwerken food-grade rPET in thermogevormde verpakkingen voor verse voedingsmiddelen
• We stemmen het recyclaataandeel af op de functionele eisen van de verpakking, zoals barrière, dikte en transparantie
• We begeleiden je bij materiaalkeuze en documentatie, zodat je verpakking voldoet aan de geldende food contact regelgeving
• We denken mee over de hele keten, van materiaalselectie tot productie en logistiek

Wil je weten welk recyclaat haalbaar is voor jouw voedselverpakking? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de mogelijkheden.